تبلیغات
abroaine - بخش سوم-معماری پارتی

به نام خدا

abroaine
امروز   به وبلاگ  abroaine  خوش آمدید


¿بخش سوم-معماری پارتی
پنجشنبه 22 شهریور 1386

اشکانیان(آغاز دوره پارتی)

 

240 ق.م

پارتها تیره ایی از آریایی ها در شمال خراسان

چادر نشین

وجود حیاط باز در میان و ایوان های عریض اطراف و نیم ستون های چسبیده به دیوار

گچ بری و نقاشی های رنگین

گنبد روی گوشواره

تكوین ایوان طاقدار

بر عکس شیوه پارسی از مصالح بوم آورد استفاده می کردند، بنابراین معماری آنها از خشت و گل و آجر است.

          سقف هلالی و گنبد و طاق رونق یافت

          از تمام ابعاد آجر استفاده می کردند.

          اگر فضا مستطیل بود از طاق آهنگ استفاده می کردند که از نوع ضربی ساخته می شد

          اگر فضا مربع بود از گنبد استفاده می کردند

          در تبدیل مربع به دایره از فیل پوش و لچکی استفاده می کردند.

          درون گرایی و دید به حیاط(برگرفته از معماری بابل)

          ایوان عمیق و تو رفته پوشیده شده با طاق آهنگ ضرب( ملات گچ کمک می کرده است)

          تنوع بسیار اما زیر فضاها متشابه

          تقارن

          قانونمند بودن اندازه ها

          شهرسازی:

                   شطرنجی

                   گرد: مثل شهر فیروزآباد

 

معبد آناهیتا

          250 تا 224 ق.م

          در کنگاور

          بر روی صفه

          کوتاهی و چاقی ستون ها، سرستون ساده

          پلکان شبیه پلکان تخت جمشید

 

دیوار دفاعی گرگان

          به طول 155 کیلومتر

          مربوط به دوره اشکانی

          از خشت خام و آجر

          هر چند کیلومتر یک قلعه بوده و بعد از هر قلعه یک شهر وجود داشته

 

مجموعه نسا

          اولین پایتخت اشكانیان

          130 تا 170 ق.م

          در نزدیکی عشق آباد

          تالاری با 4 ستون و سقف چوبی

          مجسمه هایی که ویژگی ایرانی ندارد

 

برج نورآباد فارس (برج اژدها)

          مصالح آجری

          پلکان درونی

          شبیه کعبه زرتشت

 

کاخ الحضرا(هترا)

          در عراق

          پوشش ایوان طاق آهنگ

 

آثار کوه خواجه

          در سیستان

          قرن اول قبل از میلاد

          مجموعه ایی از کاخ ها و معبد

          مجموعه دور حیاط رواقدار است

          اولین نمونه های گچ بری و نقاشی

          اولین گوشواره و زیر سازی گنبد( البته اگر بازه هور را در نظر نگیریم)

 

کاخ آشور

          اولین نمونه 4 ایوان كه به یك حیاط 4 گوش مركزی مشرف است

          3 حیاط

          اولین حیاط با 4 ایوان

 

پرستشگاه خورشید

          در الحضرا(هاترا) در حاشیه رود فرات

 

قلعه ضحاک

          بافت آجری

 

طاق گرا(یک بنا در کنار جاده)

          سقف هلالی

 

قلعه دختر

          اواخر اشکانی و اوایل ساسانی

در نزدیکی شهر فیروزآباد

          متشکل از 3 سطح

          گنبد بر روی 4 ستون با فیلپوش

          دیوار بیرونی منظم

 

کاخ اردشیر

          احتمالا بنای مقدس بر کنار برکه

          تزیینات شبیه تخت جمشید

          اولین یا دومین گنبد بعد از بازهور

          توسط ساسانیان قبل از رسیدن به حکومت ساخته شد

          گنبد رفیع، پایه گنبد دارای مردگرد و خیشخان بوده است

          بین فیلپوش ها روزنه

          طاق مخصوص ساسانیان در این بنا دیده می شود

 

در دوره ساسانی مردگان به شیوه هخامنشی ها دفن می شدند. تقلید از هخامنشیان در بزرگی و وسعت .گچبری

 

ساخت و ساز سریع تر بوده و بناهای عمومی زیادی ساخته شد که در نتیجه استحکام بناها کم می شد.

نازک کاری با گچ یا ملات گیرچارو بوده است.

گنبد و طاق زنی پیشرفت می کند، بخصوص گنبد

 

شهر بیشاپور

          اولین شهر با تاریخ مکتوب به 2 خط پهلوی اشکانی و پهلوی ساسانی

شهری شطرنجی

برج و باروهای محکم و زیاد

پشت حصار شهر یک قلعه نظامی وجود دارد

در کنار کاخ تشریفات تالار موزاییک قرار دارد

در این مجموعه معبد آناهیتا با سنگ های پاک تراش و دیوار دوجداره وجود دارد. کف آن 6 متر پایین تر از سطح زمین است. در اطراف این مجموعه سرستون های گاو مانند هخامنشی دیده شده است که بعضی معتقداند معبد آناهیتا قدیمی تر از دوره ساسانی است

 

ایوان مداین( طاق کسری یا سپید دژ)

          کاخ تشریفاتی

          عظیم ترین طاق دوران باستان

          مصالح اصلی خشت و آجر و گاه سنگ لاشه

          تناسبات طلایی ایرانی در آن دیده می شود

          نمای بنا سفید رنگ

          فرش بهارستان در اینجا بوده است

          هر سه نوع طاق زنی( ضربی،‌رومی، چپیله)

طاق موزه ایران باستان ( آندره گدار) با الهام از این طاق ساخته شده

 

تخت سلیمان (تخت طاقدیس)

          در تکاب 

          زادگاه زرتشت

          دوره های مختلف دیده شده  است اما بیشتر اثار مربوط به ساسانیان است.

          بعضی این مکان را زادگاه زرتشت می دانند.

          آتشکده آذرگشنسب(آتش شاهان و جنگاوران) در این مکان نگهداری می شده

          دریاچه ایی در وسط

          اولین بار قوس جناغی را در طرح بشقاب دژ دیده‌اند که گفته می شود طرح معبد تخت سلیمان است.

          ایوان خسرو یکی از مهم ترین بخش ها

 

کاخ سروستان

          پلان قرینه نیست

          در سفره خانه بار طاق آهنگ سقف بر روی ستون ها وارد می شود

          بین ستون ها نیم گنبد زده شده است

          در بعضی مکان ها کمرپوش دیده می شود

 

ایوان کرخه

          در خوزستان

          برای بار اول روش طاق و تویزه

 

کاخ دامغان

 

کاخ خسرو

          نزدیک به شیوه پارسی ساخته شده است

          آتشکده ایی به نام چارقاپو در نزدیکی کاخ هست

 

دره شهر

          در استان ایلام

          پلان شطرنجی

          قلوه سنگ و ملات

 

پل گاومیشان

          بر روی رودخانه سیمره

          قلوه سنگ و ملات ساروج

 

آتشکده بازه هور(رباط سفید)

          به نوعی قدیمی ترین آتشکده/مربوط به دوره سامانی

          فیلپوش با چوب

          قلوه سنگ

 

آتشکده آذربرزین مهر(خانه دیو)

          در خراسان در ریوند 

          محل نگهداری آتش کشاورزان

 

آتشکده نیاسر

          قرن 2 و 3 میلادی

          کلیل پارتی به خوبی دیده می شود که با روش ضربی و رومی ساخته شده است

          گنبد ترکین

 

ویژگی معماری پارتی

          گوناگونی و تنوع در طرح

          بهره گیری از انواع اندام ها

          بهره گیری از سقف گنبدی، نیم گنبد و طاق بخصوص طاق آهنگ و تویزه

          بهره گیری از چفت های مازه دار(منحنی) برای طاق و گنبد

          گوشه سازی با فیلپوش و چوبی در زیر گنبد

          استفاده از گچ در زدن طاق و گنبد

          بوم آورد بودن مصالح

          پی سازی با سنگ لاشه

          جفت سازی در کاخ ها و معابد

          استفاده از پادچفد در بناهای مسکونی(ناقرینه)

          دورن گرایی با استفاده از میان سرا و عدم وجود روزن در نما رو به بیرون

          شکوه و عظمت با مرتفع سازی اما نه به بلندی شیوه پارسی

          بهره گیری از کنگره ها و کور درها و قوس های اندک جلو آمده در نما

          گچ بری با خطوط شکسته و منحنی و رنگ آمیزی آنها

          استفاده از سنگ تزیینی و کاشی و بخصوص در نمای داخلی

          استفاده زیاد از خطوط عمودی در نما با استفاده از نیم ستون های کاذب

          شکل گیری تدریجی ایوان وسیع و رفیع به عنوان ورودی

          4 ایوانی شدن حیاط ها

          سفید کردن بناهای مهم با گچ یا قیرچارو

          در شیوه پارتی ساسانی بازگشت به دوره هخامنشی مثل صفه و تزیینات خاص

          بکارگیری موزاییک سازی(ساسانی)، رنگ و گچ بری در نما

          استفاده از خشت و آجر و قلوه سنگ بصورت تکی یا همزمان در دوره ساسانی

          استفاده بیشتر از خشت و آجر در دوره اشکانی

          در دوره ساسانی تشریفاتی شدن و جدایی تزیینات در نما

          مهم ترین دست آورد ساسانی گنبد و گنبدسازی

         

          قدیمی ترین گچ بری و نقاشی روی دیوار ---- کوه خواجه/اشکانی

          کهن ترین گنبد --- بازه هور

          قدیمی ترین نیم گنبد --- در کاخ سروستان

          قدیمی ترین موزاییک سازی --- تالار تشریفات بیشاپور

اولین نوشته مکتوب شهری --- ستون شهر بیشاپور

          قدیمی ترین کاخ 4 ایوانی ---- کاخ آشور/اشکانی

          کهن ترین گنبد با شکوه --- آتشکده فیروزآباد

          اولین اجرای گل نو ---- آتشکده فیروزآباد یا کاخ اردشیر

          اولین خندق سازی دور شهر ---- شهر پارتی فیروزآباد/گور/اور

          کهن ترین اجرای طاق و تویزه ---- ایوان کرخه

نوشته شده در پنجشنبه 22 شهریور 1386 و ساعت 10:09 ق.ظ توسط : m
ویرایش شده در - و ساعت -